Güncel ve Tarafsız Haber

YARGITAY’DAN ABKB’YE ONAY...!

Alevi Bektaşi Kuruluşları Birliği hakkında verilen kapatma kararı Yargıtay’ca bozuldu. Yargıtay Alevi Bektaşi adıyla dernek kurmanın kapatma nedeni olamayacağına karar verdi.Yargıtay 2.Hukuk Dairesinin kararına iki üye muhalefet etti.

ABKB HUKUK SEKRETERİ ALİ YILDIRIM:

“ABKB hakkında verilen karar Alevi kimliğinin resmen tanınması anlamında tarihsel bir önem taşıyor.”

ALEVİ ADI YASAK GEREKÇESİ YAPILMIŞTI

Türkiye ve Avrupa’da kurulu bulunan Alevi-Bektaşi kuruluşlarının üst örgütü olarak Eylül 2000 tarihinde Ankara’da  kurulan Alevi Bektaşi Kuruluşları Birliği geçtiğimiz şubat ayında adında yer alan Alevi ve Bektaşi amacında yer alan cemevi sözleri nedeniyle Ankara 2.Asliye Hukuk Mahkemesince kapatılmıştı.

ABKB karara karşı Yargıtay’a başvurmuş Yargıtay kapatma kararını eksik belge gerekçesiyle geri göndermişti. Eksik belgelerin tamamlanmasından sonra davayı görüşen Yargıtay 2.Hukuk Dairesi yerel mahkemenin kapatma kararını hukuka aykırı bularak bozdu. 10 Ekim 2002 tarihinde verilen karar bu hafta açıklandı.

              T.C.

       YARGITAY

2. HUKUK DAİRESİ

SAYI:

ESAS              KARAR

2002/9706       2002/11660

YARGITAY İLAMI

İNCELENEN KARARIN:

MAHKEMESİ            : Ankara 2. A. H.

TARİHİ                       : 13.2.2002-11-08

NUMARASI               : 654 – 59

DAVACI                    : Kamu Hukuku

DAVALI                     : Alevi Bektaşi Kuruluşları Birliği Kültür Derneği Kurucuları

                                   : Ali Doğan ve Ark.

DAVA TÜRÜ             : Derneğin Feshi

TEMYİZ EDEN          : Cumhuriyet Savcısı Fuat Samancı ve Davalılar

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hükmün temyizen mürafaa icrası suretiyle tetkiki istenilmekle duruşma için tayin olunan 11.6.2002 tarihinde temyiz eden davalılar vekili Av. Kazım Genç, Av. Hıdır Özcan ve Av Necati Yılmaz geldiler. Gelenlerin konuşması dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için duruşmadan sonraya bırakılması uygun görüldü. Bugün dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dernek belirli ve ortak bir gayeyi gerçekleştirmek amacı ile kurulur. (DK md. 1)

Her Türk vatandaşı anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşit ve sosyal adalet gereklerince yararlanmak, milli kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içerisinde onurlu bir hayat sürmek maddi ve manevi varlığını geliştirmek hakkına sahiptir. Hiçbir faaliyetin Türk milli menfaatlerini, Türk varlığını, devletin ülkesi ile bölünmezliği esasını, Türk tarihi ve manevi değerlerini, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılapları ve medeniyetçiliği karşısında koruma göremeyeceği, laiklik ilkesinin gereği olarak kutsal din duygularının devlet işleri ile politikayla kesinlikle karıştırılamayacağı Anayasanın başlangıç kısmında açıklanmış, Dernekler Yasasının 5.maddesinde de bu ilkelere aykırı dernek kurulamayacağı açıkça vurgulanmıştır. Dernek kurmak için izne gerek yoktur. (Anaysa md.33) Bu temel hürriyet ancak milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık, genel ahlak ile başkalarının hürriyetinin korunması sebepleriyle kanunla sınırlandırılabilir. (Anayasa md.33/2)

Dernekler Yasasının 5/6. Maddesi; Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde, ırk, din, mezhep, kültür veya dil farklılığına dayanan azınlıklar bulunduğunu ileri sürmek veya Türk dilinden veya kültüründen ayrı dil ve kültürleri korumak, geliştirmek veya yaymak suretiyle azınlık yaratmak veya herhangi bir bölgenin veya ırkın veya sınıfın veya belli bir din veya mezhepten olanların diğerlerine hakim veya diğerlerinden imtiyazlı olmasını sağlamak amacı ile dernek kurulamayacağını açıklamıştır.

Tüzükte derneği amacı “Alevi-Bektaşi kültür ve öğretisinin araştırılması, yaşatılması ve tanıtılması için çalışmalar yapmak” (md. 2) olarak gösterilmiş, 3. Maddesinde de yapacağı işler; “Alevi-Bektaşi kültür öğretisinin tanınması, kendisini gerçekleştirebilmesi, özgürce ifade edebilmesi ve hukuksal güvence altına alınması için çalışmalar yapmak, Alevi-Bektaşi ve öğretisinin gereksinmelerinin karşılanması ve sorunlarının giderilmesi için resmi merciler nezdinde girişimlerde bulunmak, Alevi-Bektaşi kültür öğretisinin sorunlarının demokrasi ve laiklik ilkesi temelinde çözeceği gerçeğinden hareketle demokratik ve laik bir Türkiye’nin oluşturulması için kültürel ve bilimsel çalışmalar yapmak, Cem ve kültürevleri açmak, yapılması ve yaptırılması için katkıda bulunmak; Alevi-Bektaşi kültür öğretisine yönelik karalamacı, yok saymacı davranış ve tutuma karşı kamu oyu oluşturmak; bilim, sanat ve kültüre sahip çıkarak doğayı, çevreyi koruma konusunda titiz çalışmalar yürütmek, bu alanda çalışan sivil toplum örgütleri ile işbirliği yapmak, araştırma merkezleri kurmak; insan emeğinin en yüce değer olduğu gerçeğinden hareketle, insanın insanı sömürmediği, baskı ve zulmün ortadan kalktığı, insanca yaşanır bir Türkiye ve Dünya için kültürel çalışma içine girmek; bu amaç doğrultusunda konferans, seminer, panel sempozyum, semah, müzik, tiyatro, halk oyunları çalışması, araştırma gezi, toplantıları yapmak, amacı doğrultusunda yayınlar yapıp, yazışmalar düzenleyip, ödüller vermek; olarak açıklamıştır.

Davanın ve kapatma kararının temelini Dernekler Yasasının 5.maddesi oluşturmaktadır.

a)      Dernekler Yasasının 5/2. Maddesi; dil, ırk, sınıf, din ve mezhep ayrımına dayanarak nitelikleri Anayasada belirtilen Türkiye Cumhuriyetinin varlığını tehlikeye düşüren veya ortadan kaldıracak nitelikte derneğin kurulamayacağını öngörmüştür. Yukarıda ayrıntılı açıklanan tüzükte Türkiye Cumhuriyetinin varlığını tehlikeye sokacak veya Cumhuriyeti ortadan kaldıracak ibareler bulunmamaktadır.

b)      Sözü edilen yasanın 5/5 maddesi ise bölge, ırk, sosyal sınıf, din ve mezhep esasına veya adına dayanarak derneğin faaliyette bulunmasını yasaklamıştır. Yasaklama derneğin ismi ve içeriğindeki sözcükler değil faaliyetidir. Derneğin Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına uygun faaliyette bulunacağı tartışmasızdır. Din ve mezhep kurallarına göre çalışmalar yapması halinde Dernekler Kanununun 53. Ve 76. Maddeleri uyarınca kapatılması da her an için imkan dahilindedir.

c)      Dernekler Kanununun 5/6 maddesi de; “Türkiye Cumhuriyeti ülkesi üzerinde, ırk, din mezhep, kültür veya dil farklılığına dayanan azınlıklar bulunduğunu ileri sürmek veya Türk dilinden veya kültüründen ayrı dil ve kültürleri korumak geliştirmek ve yaymak suretiyle azınlık yaratmak veya herhangi bir bölgenin veya ırkın veya sınıfın veya belli bir din veya mezhepten olanların diğerlerine hakim veya diğerlerinden imtiyazlı olamayacağını öngörmüştür.

Derneğin amacı tüzükte açıklanmıştır. Amacın azınlık yaratmak yahut belli bir din yahut mezhep mensubunu kendisinden olmayanlar nezdinde hakim kılmak yahut imtiyazlı sınıf yaratmak olmadığı açıktır.

Yasalar sözüyle ve özüyle yorumlanmalıdır. (MK. Md.1) Derneğin Anayasımızın başlangıç bölümünde yer alan temel ilkelere aykırı olarak faaliyette bulunduğu ve Dernekler Yasasının 5. Maddesinde yer alan amaçları hedeflediği yolunda bir delilde getirilememiştir. Tüzüğün kaleme alınış biçimi de derneği 50. Madde uyarınca feshini gerektirmez. Gerçekleşen bu durum karşısında davanın reddi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.

SONUÇ: Temyiz edilen hükmün gösterilen sebeple davalılar yararına BOZULMASINA, Cumhuriyet Savcısının temyiz isteğinin ise reddine, temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine oyçokluğuyla karar verildi. 08.10.2002

Başkan                        Üye                        Üye                            Üye                             Üye

Tahir Alp              Hakkı Dinç      Ferman Kıbrıscıklı     Necdet Gürbüztürk            Necati Söz

(Muhalif)                                               (Muhalif)

MUHALEFET ŞERHİ

Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplerle ve özellikle * Alevi (Alivi) liğin bir mezhep olduğu yönündeki öğretideki açıklamalara 2908 Sayılı Kanununun 5/5 maddesi uyarınca “......... mezhep ........... adına dayanak faaliyette bulunmak ......... amacıyla dernek kurulmasının yasak “ bulunmasına ve davalı derneğin Alevilik (Alivilik) mezhebi adına dayanak faaliyette bulanacağı Tüzüğünün 2. ve 3. maddesinde açıkça gösterilmiş olmasına göre kararın onanması görüşündeyiz.

Başkan                                  Üye

                                                                                             Tahir Alp          Ferman Kıbrıscıklı

1- MLT – HA – AB                                       Aslı Gibidir

Karşılaştırıldı                                                   08.10.2002

Y. İşl. Müd. S. Karakoca                            Ferman Kıbrıscıklı