Essim Cengizeroğlu

Süt, Maya, Yoğurt ve yaşanan Alevilik

Zaman zaman çocukluğumun geçtiği 1950 li yılların ilk yarısını hatırlıyorum.

Yarısı Alevi yarısı sünni olan bir köyde yaşıyoruz.

Sabahları babamla elimizi yüzümüzü yıkamaya gittiğimizde, babamın eline tasla su dökerdim o da bir iştahla yüzünü yıkar  burnunu temizler ağzını su doldurarak gargara yaptıktan sonra ''tuuuu Yezidin yüzüne'' diye tükürürdü. Sıra bana geldiğinde aynı şeyleri ben de yapar tuuu Yezid’in yüzüne diye işi bitirirdim.

Babam çocuklara kızdığında ''Ulan Yezitler'' vaya ''Maviye tohumları'' diye küfürler ederdi.

Çoğumuzun adı Ali, Hasan, Hüseyin, Mehmet, Bektaş v.s.idi.

Hiç Bekir, Ömer, Osman, Maviye, Yeziti, Mervan isimlerine rastlamadım.

Hatta bu son gurup isimler üzerine eğlenceli gülünç fıkralar uydurulmuştu.

Yere bulguru veya pirinci döktüğümüz zaman, anamız bize: ''Fatma anamız bir pirinç tanesini bulmak için evi alt-üst etmiş'' der bizi tutumlu olmaya zorlardı.

Kerbela olayı anlatıldığında ''uyyy anam anam'' diye kadınların yüzlerini tırnaklarıyla yırttıklarını hatırlarım.

Gök gürlediğinde: ''Allah Allah'' veya ''Ya Muhammet Ya Ali'' diye tekbir getirirdik.

Oniki imamların ve diğer kutsal kişilerin isimlerini, Babamın çalıp söylediği Duaz ı İmamlardan, semahlardan, deyişlerden öğrenirdim.

İlk okumağa başladığımda, Hz. Alinin Kankalesi , Hayber kalesi cenklerini veya Horasanlı Eba Müslim’in arkadaşlarıyla Ehlibeytin ıntıkamını alışını hayranlık ve ibretle hatırlıyorum.

Bu örnekler daha da çoğaltılabilir. Anlatılanlar birçok Alevi insanaının yaşadığı ortak anılardır ve bunlar Anadolu Alevi Kültürü olarak künyemize derin bir şekilde kazınmıştır.

İşte bu noktada Aleviliği islamın dışında biryerlere koymak veya yamamak isteyenlere sorulmalı.

Yaklaşık bin yıldır yaşanan bu, İslam tarihi ile ilgili kültürü nereye sığdıracaksınız?

Kerbela olayını' nın yeri neresidir?

Ehlibeyt sevgisinin veya Yezit -Muaviye düşmanlığını, Aleviliğin yeni yerinde nasıl açıklarsınız?

Alevilik Sünni İslamdan çok farklıdır, Ne Sünni İslamdır, ne de birçok ortak noktası olmasına rağmen Şii İslamdır. Hele hele İslamı etkilemiş daha eski bir din hiç değildir.

Çok basit ve Köylüce bir örnek vermek gerekirse:

İslam: SÜT,  Anadolu kültür birikimi: MAYA ve Alevilik: YOĞURT olarak kabul edelim.

Başlangıçta temiz ve arı olan bu süt CEMEL VAKASI ile ısınmaya başladı, SIFFIN SAVAŞI ile iyice ısındı, ve KERBELA OLAYI  ile  kaynadı.

Kaynayan bu süt Emeviler ve Abbasiler zamanında ikiye ayrıştı ve soğumaya başladı.

Birinci kısım, İslamı ve Halifeliği zorla elde eden EMEVİ İSLAM anlayışı,

İkinci kısım bu anlayışa karşı koyan EHLİiBEYT İSLAM anlayışı olarak belirlendi.

Ehlibeyt İslam anlayışı Arap kültürüyle mayalanınca FATİMİLER, Fars kültürüyle mayalanınca ŞİİLER ve Anadolu kültürüyle mayalanınca ALEVİLER (örneğimizdeki yoğurt) ortaya çıktı.

Her ne kadar yoğurt, tadı, kokusu ve dokusuyla sütten farklı olsa da orijini süttür. Aslını inkar edene “Haramzade” derler.

BELLİ ÇEVRELER kafalarındaki küçük hesaplar sonucu, ellerindeki bozulmuş SÜT ve MAYA ile yeniden yoğurt çalmayı düşünüyorlar. Bu topraklarda bu yoğurdu gayrı tutturamazlar.