Güncel ve Tarafsız Haber

İbrahim Demir

Hızır

Hızır-İlyas’ın Kuranıkerim'e göre Peygamberliği,

En’am suresi 20:85 "Zekeriya’ya, Yahya’ya, İsa’ya, İlyas’a da böyle hidayet verdik. Onların hepside salihlerdendi". Saffat suresi 91:123: "İlyas da şüphe yok ki gönderilmiş peygamberlerdendir." 91:124 "O vakit kavmine şöyle demişti: Siz Allah’dan korkmazmısınız."

Tasavvufi görüşle, Alevi inancında ki Hızır

İki denizin birleştiği yer (Mecma’ül Bahreyin'den): Zahiri ilim denizi olan Hz. Musa ile olan batıni ilim denizi olan Hz. Hızır’ın birleşmesi, görüşmesi anlamında olan bu Hakk’ın ilahi manevi gücüne, Aleviler şüphesiz inanırlar.

Doğuda yaşamış olan Aleviler sıkıntılı kış günlerinde kar ve fırtınaların yoğun olduğu 12. ve 1. aylardan 2. ayın ortalarına kadar bütün ibadetlerinde özellikle Hz. Hızır’ı yardıma çağırırlar. Bu manevi kuvvete, Hz. Hızır’ın yardımına inanan Alevilerin birçoğu, takvime göre 1. ayın ilk haftasında başlayarak, son haftası ikinci aydan iki veya üç gün alarak, -ki Miladi takvime göre ayın 14’de başlar, 2. ayın 16’sı veya 17’sinde biter- oruç tutarlar. Buna "Hızır Orucu" denir.

Hızır Orucu salı, çarşamba ve perşembe günleri tutulur. Hızır ayında her perşembeyi cumaya bağlayan akşamları cem tutulur, ibadet edilir, kurbanlar kesilir ve fakirlere dağıtılır veya yedirilir.

Türkiye Alevileri, mesela Edirne Bektaşileri Batı ve Güney Anadolu Tahtacıları, Çepniler, Orta Anadolu Alevileri, Hıdırellez’i aşağı yukarı aynı biçimde kutlarlar. Alevilerin inancına göre bugün müminlerin sohbet ve şenlik bayramıdır.

Hızır kimdir?

Tarihlere göre karşımıza eski isim El-Hadır veya El-Hıdır olarak çıkıyor, Bu isimler Türkçe’de “Yeşil, yeşil dal veya yeşilliği çok olan yer” anlamına geliyor.

Hızır Aleyhisselam gezdiği ve gittiği yerlerde bolluk bereket saçıyor. Oturduğu yer kuru da olsa altında otlar yeşeriyor. İnanarak çağrılınca, herkesi tüm sıkıntılarından kurtardığı inancı toplumda yer ettiği için böyle anılıyor. Hz. Hızır’ı tanıtmak için evvela Zülkarneyn olayını anlamak lazım.

Söylenceye göre, Kuranıkerim'in Kehf suresi 54:83-84'te tanımlanan Zülkarneyn'in insana edebi hayat bahşeden bir çeşme olduğunu alimlerden öğrenen İskender, onu aramak için ordusuyla yola çıkar. Yollarda başına gelen çeşitli olaylar sebebiyle, askerlerini ve ordusunu kaybeder. Yanında yalnız ahçısı kalır. Karınlarını doyurup, biraz da istirahat etmeleri için bir çeşme kenarında konaklarlar. Aşçı beraberinde getirdiği yiyecekleri hazırlamak için çeşmenin başına gider. Orada azıkları olan tuzlu kuru balığı yıkamak ister, fakat balık suya değer değmez canlanır ve suya atlayıp kaybolur. Aşçı bu suyun aranan hayat çeşmesi olduğunu anlayıp bir miktar suyu içer ve geri döner.

Başına gelenleri İskender'e anlatır. İskender de kalkar ki aynı çeşmede su içsin, fakat çeşmeyi yerinde bulamaz. Çeşmenin yok olmasıyla kaderine razı olur.

Hızır-İlyas’ın Peygamber olduğu tastikleniyor. Peygamberler Allah’ın emirlerini kullara getirdikleri için Allah’ın elçileri anlamında “Nebi” diye anılırlar. Onun içinde bir ismi Hızır Nebi’dir.

Hz. Hızır! Peygamber oluşuyla Nebi’dir. Allah’ın bütün sırlarına vakıp olmasıyla ve ölümsüzlüğü ile Veli’dir. Yalnız Veli’ler tek olan bütünün tüm sırlarına sahiptirler ve onların Hakk'ın cemali’nin aynasıdırlar.

Biz inanıyoruz ki. Hızır Nebi Allah’ın kendini, evrende insan sıfatıyla yansıtmasıdır. Çünkü insanların gönlünde öyle bir makam kurmuş ki, Allah’ın bütün vasıflarının ondan tekmil olduğuna inanıyoruz. Ne diyorlar? Hızır Nebi gittiği her yere, sağlık, mutluluk, bolluk, bereket götürür. O zaman düşünelim! Mutluluğu, sağlığı, bolluğu, bereketi kimden isteriz? Yüzce Allah’dan istemiyor muyuz? Eğer Allah’da bunları Hz. Hızır vasıtasıyla da veriyorsa...

Cenabı Allah, bu toplumun inancına hizmet edenlerin emeklerini boşa vermesin. Yaptığımız ibadetleri, duaları kabul eylesin.

Dede, Kureyşan Ocağı

Aleviyol, 6.2.2003

Alevilik