İstanbul Milletvekili Ali Rıza Gülçiçek ve 20 arkadaşı, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının sorunlarıyla ilgili TBMM'ye Meclis Araştırması Önergesi verdi

18 . 12 . 2002 Çarşamba günü yapılan TBMM 12 nci Birleşimi'nde İstanbul Milletvekili Ali Rıza Gülçiçek ve 20 arkadaşı, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının sorunlarının araştırılarak, çözümü için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla Meclis araştırması açılmasına ilişkin önerge (10/8) verdi.

Söz konusu önerge şöyledir:

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının sorunlarının araştırılarak sorunlarının çözümü için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla, Anayasanın 98 inci, İçtüzüğün 104 üncü ve 105 inci maddeleri uyarınca Meclis araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

Saygılarımızla.

1.      Ali Rıza Gülçiçek (İstanbul)

2.      Abdulkadir Ateş (Gaziantep)

3.      Algan Hacaloğlu (İstanbul)

4.      Yüksel Çorbacıoğlu (Artvin)

5.      Berhan Şimşek (İstanbul)

6.      Şevket Arz (Trabzon)

7.      V. Haşim Oral (Denizli)

8.      Ali Kemal Kumkumoğlu (İstanbul)

9.      Mesut Değer (Diyarbakır)

10. Harun Akın (Zonguldak)

11. Cevdet Selvi (Eskişehir)

12. Mehmet Sevigen (İstanbul)

13. Eşref Erdem (Ankara)

14. İdris Sami Tandoğdu (Ordu)

15. İzzet Çetin (Kocaeli)

16. V. Sinan Yerlikaya (Tunceli)

17. Hasan Fehmi Güneş (İstanbul)

18. Hasan Güyüldar (Tunceli)

19. Ersoy Bulut (Mersin)

20. Oğuz Oyan (İzmir)

21. Halil Tiryaki (Kırıkkale)

Gerekçe:

Sanayileşme sonrasını yaşayan ve yüksek teknolojinin egemen olduğu sahalarda istihdam edecek eleman bulmakta güçlük çeken ülkeler, çözüm olarak, yabancı işgücü alımına yönelmiştir.

Bu kapsamda, Türkiye'den, yabancı ülkelere yönelik, çalışma amaçlı göç hareketi 1960'lı yılların ilk yarısında başlamış ve çoğunluğu Batı Avrupa ülkelerinde olmak üzere, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının sayısı bugün 3 500 000'e ulaşmıştır. Bununla beraber, yabancı ülke vatandaşlıklarına geçenler ve onların çocuklarıyla yurt dışındaki Türk varlığı 5 000 000'u bulmuştur. Ancak, geçmiş hükümetler döneminde Avrupa Birliğine giriş sürecinde pazarlık konusu yapılabilen, her bakımdan önemli ve büyük bu potansiyelin bugüne kadar geçen 40 yıllık süre zarfında bulundukları ülkelerde çalışma ve toplumsal yaşamda karşılaştıkları ve hukukî statülerine ilişkin birçok sorunları bulunmaktadır.

Eğitim: Yurt dışında yaşayan Türk varlığında eğitim alma yaşında olan çocuk ve gençlerin sayısı gözardı edilemeyecek düzeydedir. Sayısal veriler ise, bu grubun, özellikle, ana dillerinde ve yüksek öğrenimde hâlâ yeterli oranda yer almadıklarını göstermektedir. Yabancı dilde öğrenme güçlüğü çeken Türk çocukları arasında pedagojik yardıma gereksinme gittikçe artmaktadır.

Çifte vatandaşlık: Vatandaşlarımıza yaşadıkları ülkede eşit haklara kavuşmalarını sağlamak üzere çifte vatandaşlık hakkı verilmesi girişimini bazı ülkeler kabul etmemekte veya yabancılar hukukunu kısıtlayıcı bir anlayışla uygulamaktadır. Sonuçta vatandaşlarımız yaşadıkları ülkelerde birçok alanda ciddî güçlüklerle karşılaşmaktadırlar.

Seçme ve seçilme hakkı: Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımız ülkemizde yapılan seçimlerde oy kullanma sorumluluğunu kolaylıkla yerine getirememekte sadece genel seçim döneminde sınır kapılarında bu hakkını belirli sayıda vatandaşımız kullanabilmektedir. Vatandaşlarımızın yaşadıkları ülkede oy kullanabilme olanağı sağlanmalıdır.

Emeklilik: Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın emeklilik yaşlarındaki farklılıklar ve işsizlik sigortası gibi, bulundukları ülkelerde sosyal güvenlik haklarına ilişkin mevzuat ile ülkemiz mevzuatının uyumsuzluğu özellikle vatandaşlarımızın yurda dönüşlerinde büyük sorunlar yaşamalarına neden olmaktadır.

İşsizlik: Sanayileşmiş Avrupa ülkelerinde hızlı bir otomasyona geçiş süreci herhangi mesleki niteliği olmayan düz işçileri işsiz bırakırken, pek çok ülkede ikamet iznine ilişkin mevzuatın yanı sıra istihdama girişte de kısıtlayıcı uygulamaların olması işsizliği artırmaktadır. İşsizlikten en çok etkilenenlerin başında ise, Türk işçileri gelmektedir.

Vize uygulaması: Yurt dışında yaşayan ve çifte vatandaşlık hakkını elde etmiş olan Türk vatandaşları serbest dolaşım hakkı kapsamında vize almadan seyahat ederken, yalnız Türk vatandaşı olanlar çeşitli amaçlarla farklı ülkelere seyahatlerinde vize almak için ağır koşullara maruz kalmaktadırlar.

Yurda girişte yaşanan sorunlar: Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın, özellikle, uzun tatil dönemlerinde ülkemize seyahat ettikleri güzergâhta yer alan ülke gümrüklerinde uygun olmayan yaklaşımlara ve uzun süreli bekleyişlere maruz kalmakta; hatta, soygun olayları yaşamaktadırlar. Ülkemize girişlerinde, gümrük personeli ve teknik açıdan ve ayrıca, anlayış ve yaklaşım yönünden de sorunlar yaşamaktadırlar.

Ekonomik gücün değerlendirilememesi: Yurt dışına göçün ilk yıllarında, vatandaşlarımız, bir gün ülkeye geri dönüş amacıyla yatırımlarını daha çok Türkiye'de yaparken, yabancı ülkelerin, yeni işyerlerinin kurulması ve yabancı girişimcilere yönelik projeleri teşvik etmesi gibi, 90'lı yıllarda oluşturdukları istihdam politikaları ve işsizlik sürecinin de bir ölçüde kendi işini kurma sonucunu doğurması, Türk vatandaşlarını yurt dışında artık uzun süreli kalmaya yöneltmiştir. Çeşitli dönemlerde Türk hükümetlerinin yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın gelirlerini ülke ekonomisine kazandırma çalışmaları yeterli ölçüde gerçekleştirilememiştir.