Alevilerin Günlük Haber PortalıAleviyol sitesinin  hiçbir forum ve konuk defteriyle ilgisi yoktur ve site adına da  kimse forumlara ve konuk defterlerine  yazı yazmak hakkına sahip değildir. İnternette www.aleviyol.com ibaresi ile Aleviyol sitesi dışında rastlanılan  yazılarla ilişkimiz yoktur.

Cemal MUTLUER Dede

1950 Yozgat merkez Sarımbey Köyü doğumlu.İlkokulu köyünde bitirdi.1968 yılında Ankara’ya ailesiyle birlikte göçtü.Gençlik yıllarını Yozgat çevresi köylerinde cem törenlerini izlemekle geçirdi. Dedesi Ahmet Dede yörenin en tanınmış bilgili dedelerinden birisiydi. dedesinin bütün cem törenlerini hep bir köşeden izledi.Ahmet Dede Cemal torununda gelecek bekleyip o günlerde dede olması yönünde telkinlerde bulundu.Cemal Mutluer bir çok işete çalıştı.Ancak dedelik kafasının bir tarafında  bekliyordu.1995 yılında işçi emeklisi oldu.O günden sonra abisi Rıza’nın yönlendirmesiyle talipleri üzerine görgüye katılıp tecrübesini artırdı.1997 yılında Hüseyin Gazi türbesi adına dernek kuruluş çalışmalarına katıldı.Dernegin yönetim kurulunda görev aladı.Aynı zamanda yönetim tarafından Hüseyin Gazi Türbesine  Dede olarak görevlendirildi.Halen bu görevi yürütmektedir.

BU KİTABA NEDEN GEREK DUYDUM

Alevilik üzerine araştırmacılar,yazarlar bir çok kitap yazdılar.Son zamanlarda dedeler de bazı kitaplar yazmaya başladılar.Hatta alevilik üzerine birkaç cümle bilenler,ya da kulak doldurması alevi rivayetleri dinleyenler,kalemi eline alıp alevilik kitapları yazıyorlar.Herkes haddini bilsin diyorum.Dede dedeliğini yapsın.Bilimsel kitapları da artık araştırmacılara bırakalım.Her önüne gelen bu kitapları yazarken hemen başlıyor tarih yazmaya.Ben de tarih bilmiyorum.En azından onlar gibi kulaktan dolma dinliyorum.Tarih yazmak bizim haddimize mi? Yazılan bu tür kitapların aydınlar tarafından çok eleştirildiğine,küçümsendiğine tanık oldum.O arkadaşlarım adına üzüldüm.Çünkü herkes kendi işini yapmalı.

 Yaşamım boyunca öyle dedelerle karşılaştım,geçmişte öyle dedelerin ününü duydum ki,onların isimlerini hala unutamam.Çünkü onlarda bir şeyler var,onlar öylesine kamil insan merebesine ulaşmışlar ki,toplumu kısa sürede etki altına almışlar.

Evet o kamil insan dedelerden geriye ne kaldı?

Biz bunlara üzülüyoruz.Bilgi ve görgülerini bu günlere bırakmadılar,ya da öyle bir olanak ve gelenek de yoktu ki,yazamadılar.Yazsalardı bu gün için aleviliğe büyük katkı sağlarlardı.Yine de adlarını unutamayacağımız birkaç dede birkaç kitap bırakarak hakka yürümüşler.Bunlardan Halil Öztoprak ve Şinasi Koç,Köse Hasan Efendi dedeler yararlı eserler bıraktılar. Görüşleriyle Ali Özsoy Dede bize  dedenin nasıl çağdaş bir dede olması gerektiğini yazdığı kitabıyla öğretti.

 Cemal Dede de,bu koşulları göz önüne alarak sadece yaşadığım ve kendi yöremde kendi taliplerime yaptığım törenleri anlattım.Ben ne Öztoprak,Koç ve Özsoy Dedeler gibi olduğum iddiasındayım ne de yazar.

Beni değerli Araştırmacı-Yazar dostlarım Ali YILDIRIM ve Gülağ ÖZ yüreklendirdiler.Dediler ki “Dede yaptığın cem törenlerini yaz,yaz ki geriye birşeyler kalsın.” İki dostum ve arkadaşıma bu kitaptan ve beni yüreklendirdiklerinden dolayı teşekkür ediyorum.

Elbette kusurlarım ve eksiklerim olacaktır.Bu ilk çalışmamda eksik ve hatalarımdan dolayı şimdiden afımı diliyorum.

Cemal MUTLUER Dede

Gel ey hoca Ali’nin fazlına evvel hüdadan sor

Ali’yi ibni adem olmadan ta iptidadan sor

Al kimdir veli kimdir bilem dersen bu esrarı

Onu bir kimseden sorma,Muhammet Mustafa’dan sor

                                                                                                                           Aşık Agahi

Alevilik tarifi zor olan bir kavramdır.O yalnızca bir sözcükle de ifade edilemez.Alevilik kendisini var eden kurumlarla birlikte ortaya çıkmış,kendisini topluma mal etmiştir.Alevilik hem inanç hem de sosyal kültürel bir olaydır.

Alevilikte temel kurum cem törenleridir.Cem törenleri, alevi gelenek- görenek-inanç-kültür-sosyal hukuk-insanın bireysel ve toplumsal yaşamını biçimleyen, bireylerden aldığı düşünceyi toplulukla tartışıp, insan mutluluğuna katkı sağlayan demokratik bir kurumdur. Aleviliğin temel kurumlarını şöyle sıralar ve özetleyebiliriz.

Cem : Kelime anlamıyla bir araya elmek,toplanmak,toparlanmak,söyleşmek olarak ifade edilir.Geniş anlamıyla bir toplumun düşünce ve davranışlarını yönlendiren,kişilerin inanç ve kültürlerini biçimlendiren,kişiyi ve toplumu suç işlemekten,suçlu olmaktan alıkoyan,toplumsal dayanışmayı pekiştiren kurallar bütünlüğüdür.

Dedelik : Aleviliğin en temel kurumlarından bir tanesidir.Alevilikte en üst makamdır.Cem törenleri dedenin yönetiminde ve direktifleri doğrultusunda bir ekiple yapılır.Dede olmadan cem töreni asla yapılamaz.Dede toplumun sosyal önderi durumundadır.Gerektiğinde toplumun doktoru,savcısı,yargıcı,öğretmeni vs.dir.Küsleri barıştıran,suçlunun suçunu toplumdan aldığı güçle belirleyen inançlarına önderlik eden kişidir.

Alevilikte dedenin soydan geldiğine inanılır.Soydan gelmeyen dedelik yapamaz.Her soydan gelen dedelik yapamaz.Bunun için dede olacak kişi ailenin en yetkin bireyi,tutum ve davranışlarıyla örnek davranışa sahip bir kişiliği olması gerekir.

Alevilikte dedeler İmam Hüseyin soyuna dayandırılır ve bu soydan gelen dedeler seyit olarak adlandırılır.Anadolu’da bulunan tüm dedeler seyittir.İmam Hasan’ın soyundan gelenlere Şerif denir.Şerifler Anadolu’da çok bulunmazlar.

Dedeler  13.yy Anadolusu’nda tekkelerde yetişmiş ve yolun kuralıyla biçimlenmiş kişilerdir.Buradan aldıkları bilgileri kendisinden sonra dede olacak şahıslara aynen aktarırlar.

Dedeler belirli ocaklarla adlandırılmaktadır.Çalapverdi,Hıdır Abdal,Baba Mansur,Seyit Rıza,Ulaşoğlu Ocağı vs.gibi onlarca dede ocağı vardır.Ocaklı dedelerin yetmediği yerde dedenin tayın ettiği dedelik yapabilecek kişilere de zamanla dedeler vekalet vererek onları yetkilendirmiştir ki bunlara da dikme dede adı verilir.

Cumhuriyetle birlikte dedeler eski önemlerini sembolik olarak yürütmüşlerdir.Çünkü dedelik kurumu cumhuriyet sistemiyle bütünleşmiş ve bunun savunucusu olmuştur.